Nhà báo chiến trường – NSUT Phạm Việt Tùng, nói về con đường 46 năm đi tới bộ phim “Sự thật trưa 30/4/75”

In bài viết
Nhà báo chiến trường – NSUT Phạm Việt Tùng, nói về con đường 46 năm đi tới bộ phim “Sự thật trưa 30/4/75”

Nhà báo chiến trường – NSUT Phạm Việt Tùng, nói về con đường 46 năm đi tới bộ phim “Sự thật trưa 30/4/75”

Bộ phim “Sự thật trưa 30/4/75” được chiếu đầu tiên tại TP HCM trước 200 khán giả là các nhà nghiên cứu, các nhà báo, những chiến sĩ quân Giải phóng Sài Gòn năm 1975 và những người quan tâm đến vấn đề này. Xúc động rơi nước mắt và tự hào bao nhiêu về chiến công anh dũng của cha ông, của đồng chí đồng đội, nhiều người lại càng tỏ ra ngạc nhiên bởi sự lẫn lộn giữa sự thật lịch sử và những bản chép sử, những gì na ná sự thật… Sau đó, bộ phim này đã được đưa lên YouTube, lập tức thu hút hàng chục ngàn người xem. Vì sao bộ phim có sức thu hút lớn như vậy?

Trò chuyện với đạo diễn bộ phim, chúng ta cùng đi lại con đường mà nhà báo lão thành Phạm Việt Tùng cùng các đồng nghiệp làm phim đã đi để đưa được lịch sử còn bị vùi lấp trở thành những trang vàng lịch sử vẻ vang, góp phần bảo vệ thành quả cách mạng của dân tộc.

:

Là Nhà báo chiến trường, tôi luôn tâm niệm sứ mệnh của mình là ghi lại những thời khắc chiến đấu anh dũng của quân và dân ta, từng ngày từng giờ hy sinh công sức, máu xương như thế nào để bảo vệ nền độc lập của Tổ quốc, bảo vệ thành quả cách mạng mà Đảng và Bác Hồ đã và đang chỉ đường vạch lối, dẫn dắt nhân dân ta. Tôi đã từng ghi lại những thước phim về Bác Hồ chỉ đạo cuộc kháng chiến của nhân dân ta, Bác Hồ quan tâm chăm sóc đến đời sống của nhân dân và chiến sĩ. Tôi cũng chứng kiến và ghi hình lại những giờ phút cam go, oanh liệt nhất của chiến sĩ và nhân dân Thủ đô trong trận oanh kích bằng B52 trong 12 ngày đêm trên bầu trời Hà Nội… Những cuốn phim tư liệu ngày ấy đến giờ tôi còn lưu giữ. Giữ gìn những cuốn phim ấy không phải để khoe khoang với ai, mà để lưu giữ lại sự thật, ghi lại những thời khắc lịch sử sống động mà không ai có thể chối cãi được. Vì thế, tôi rất trân trọng lịch sử. Với tôi và những đồng nghiệp của tôi, lịch sử chỉ có một. Lịch sử như dòng sông, chảy một lần vào thời khắc duy nhất ấy. Bởi vậy không ai có thể ngụy tạo lịch sử. Chúng ta tôn trọng lịch sử không chỉ vì nó là duy nhất, mà còn là bởi vì chúng ta có nghĩa vụ phải trao truyền thứ di sản quí giá ấy cho con cháu, cho thế hệ mai sau. Chúng ta không có quyền bắt con cháu phải vái thứ đồ rởm, cần phải tìm lại, trả cho chúng những báu vật chân truyền – món đồ cổ thật sự có giá trị sự thật.

Cơ duyên đưa tôi đến với sự thật này là khi tôi đi quay những thước phim tài liệu về những người lính xe tăng đầu tiên có mặt tại Dinh Độc Lập trưa ngày 30/4/1975 vào khoảng năm 1995. Trước đó, chúng ta đều chỉ biết rằng chiếc xe tăng mang số hiệu 843 là chiếc xe đầu tiên húc đổ cánh cổng Dinh Độc Lập vào lúc 11h 30 phút trưa ngày 30/4/1975. Chiếc xe tăng này hiện đang được trưng bày trang trọng ở Bảo tàng Lịch sử quân đội, cạnh cột cờ Hà Nội. Nhưng đến khi tôi phỏng vấn anh Thái Bá Minh, pháo thủ số 1 trên chiếc xe tăng này tại giờ khắc lịch sử ấy về chi tiết có phải anh đã bắn 2 trái pháo vào sân Dinh Độc Lập mà không nổ hay không thì anh Thái Bá Minh nói anh không bắn. Vậy câu nói của ông Bùi Quang Thận, đại đội trưởng và cũng là người ngồi trên chiếc xe tăng này khi đó đã nói không đúng một chi tiết này. Tôi nghi ngờ có thể có những ẩn khúc khác chứ không đơn giản chỉ là sự nhầm lẫn bình thường. Điều này thôi thúc tôi đi tìm sự thật.

Quá trình lần theo đầu mối ở Lữ đoàn xe tăng 203, tôi đã được tiếp cận với những người lính trên chiếc xe tăng 390, và được nghe câu chuyện hoàn toàn bất ngờ: không phải có một chiếc xe tăng duy nhất tiếp cận với Dinh Độc Lập vào thời điểm đó. Sự thật là chiếc xe tăng 843 đã đến trước một bước nhưng không hiểu vì sao lại không tiến vào bên trong Dinh Độc Lập mà quay đầu vào phía cổng phụ rồi dừng lại. Chiếc xe 390 theo sát phía sau thấy cánh cổng sắt đóng kín liền lùi lại, lấy đà rồi lao thẳng lên húc bật tung cái chốt cài cánh cổng sắt dày nặng rồi tiến vào sân. Đến lúc này chiếc xe 843 lại nổ máy chạy vào theo. Các chiến sĩ và cán bộ trên xe lần lượt chạy xuống và áp sát Dinh Độc Lập. Những xe chở cán bộ, chiến sĩ khác cũng nhanh chóng tiến vào, làm nhiệm vụ chuyển giao quyền lực của Chính quyền Sài Gòn.

nha bao chien truong nsut pham viet tung noi ve con duong 46 nam di toi bo phim su that trua 30475
Bức ảnh lịch sử do phóng viên chiến trường người Pháp Françoise Demulder chụp khi xe tăng 390 húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975.

Như vậy, ông Bùi Quang Thận đã nói dối về việc chỉ có duy nhất một chiếc xe tăng 843, cũng như việc chiếc xe này trở thành xe lập chiến công húc đổ cánh cổng thành lũy cuối cùng của chính quyền Sài Gòn vào thời khắc cuối cùng của cuộc chiến tranh Việt Nam lúc đó.

Còn về việc tại sao chiếc xe tăng 843 lại đi vào sử sách mà không phải là chiếc xe 390, thì tôi cũng phải mất một thời gian sau mới tìm được câu trả lời. Chiếc xe tăng 390 sau khi hoàn thành nhiệm vụ ở Dinh Độc Lập thì lại tiếp tục lên đường để làm nhiệm vụ chiến đấu ở mặt trận Tây Nam. Chiếc 843 vẫn ở lại Sài Gòn. Vì thời khắc tiếp cận lịch sử, đội Quân giải phóng tiến quá thần tốc nên phía chúng ta không có một nhà báo nào theo kịp. Vì vậy chúng ta không kịp ghi lại bằng hình ảnh giờ khắc lịch sử đó. Các nhà báo phương tây cũng không được vào trong Dinh Độc Lập để phỏng vấn, ghi hình. Bởi vậy, sau này người ta đã làm phim tái hiện lịch sử về ngày 30/4. Chiếc xe tăng 843 khi này vẫn đang ở lại Sài gòn nên đã được huy động tham gia vào cảnh phim phục dựng lịch sử này. Và những gì chúng ta thấy sau này chính là hình ảnh chiếc xe tăng 843 húc tung cánh cổng Dinh Độc Lập khiến cho một mảng tường gắn cổng bị vỡ ra. Là phim phục dựng nhưng người làm phim đã không nói rõ đây là phim phục dựng nên chúng ta cứ tưởng cái chúng ta được xem ấy là những thước phim tài liệu lịch sử.

nha bao chien truong nsut pham viet tung noi ve con duong 46 nam di toi bo phim su that trua 30475
Ông Nguyễn Văn Tập, người lái xe tăng 390 húc đổ cổng Dinh Độc Lập ngày 30/4/1975. Ảnh: VOV.

Sau này, một nhà báo nước ngoài đã gửi tặng tôi bài báo có đăng bức ảnh có 2 chiếc xe tăng ở cổng Dinh Độc Lập, trong đó chiếc xe mang số hiệu 390 trực tiếp xô bật cánh cổng sắt, còn chiếc 843 thì quay ngang chúi đầu về phía cánh cổng phụ vừa nhỏ vừa hẹp. Bức ảnh được đăng báo đã nhận được nhiều phản hồi của người quan tâm trong nước và cả nước ngoài. Lúc này, tôi đã được nghe ông Bùi Quang Thận “giải thích” chiếc xe 843 lúc đó bị… chết máy. Tôi suy nghĩ mãi mà vẫn không hiểu tại sao chiếc xe này không hướng về cánh cổng to rộng ở ngay cạnh đó mà lại quay vào phía cổng phụ vừa nhỏ vừa hẹp, xe tăng chắc không đi qua nổi. Cái lạ thứ hai là tại sao xe tăng 843 vừa bị kêu là chết máy xong, nhưng khi cổng chính được xe 390 khai thông thì nó lại chạy theo sát để vào bên trong? Và vì vậy ông Bùi Quang Thận mới có cơ hội cắm cờ lên nóc Dinh.

Một nhà báo người nước ngoài cũng có mặt trong ngày 30/4 đó nhưng ở phía ngoài Dinh đã giải thích với tôi rằng trước đó cổng Dinh Độc lập có điện và có thể có gài bom mìn. Tình huống đó, nếu xe tăng ta tiếp cận có thể bị điện giật hoặc nổ bom, hy sinh xương máu là không tránh khỏi.

Sau này, ông Nguyễn Hữu Thái – Cựu Chủ tịch Hội Thanh niên và Sinh viên Sài Gòn-Gia Định, người có cảm tình với phía ta, xác nhận, trước đó cổng Dinh Độc Lập có gài điện và bom. Nhưng “người của ta” ở trong Dinh Độc Lập đã âm thầm gỡ bỏ. Sau khi thuyết phục được Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng lúc 9h30 phút thì Cánh cổng Dinh Độc Lập đã được mở ra, chủ động đón phía ta vào tiếp quản. Thế nhưng một số tướng lĩnh Sài Gòn lúc đó đã không đồng ý mở cổng. Bởi vậy mà cánh cổng này sau đó đã được cài chốt nhưng không bị gài bom và bẫy điện.

Điều tôi và các đồng nghiệp của tôi cảm thấy vô lí là tại sao ông Bùi Quang Thận được phong Anh hùng vì sự kiện chiếc xe tăng 843 chở ông có mặt tại Dinh Độc Lập vào thời khắc lịch sử đó mà chiếc 390 đến trước, lập chiến công tiên phong, đối mặt với bao hiểm nguy lại không hề được nhắc tới.

Những người lính tăng đã lường trước được tình huống có thể có gài bom nhưng nhiệm vụ là nhiệm vụ. Khi lái xe tăng lao thẳng vào cánh cổng, họ đã biết mình có thể hy sinh. Trận cuối cùng này vẫn có hàng ngàn người ngã xuống. Chiến thắng đã gần chạm được đến tay nhưng vẫn có thể phải cống hiến thêm xương máu mới có thể hoàn thành trọn vẹn. Tất cả những người lính quân giải phóng đều biết điều ấy. Những người lính trên chiếc xe 390 đều biết điều ấy. Họ cũng yêu đời, yêu tính mạng và xương máu bản thân như bao người khác. Họ cũng tiếc nuối nếu không được đi cùng nhân dân và đồng đội ăn mừng chiến thắng. Nhưng họ lựa chọn vẫn anh dũng lao lên. Và cánh cổng mở ra để họ vào bên trong làm tiếp nhiệm vụ tiên phong chiếm Dinh Độc Lập, bắt giữ nội các chính quyền Sài Gòn.

Những người lính trên chiếc xe 843 cũng biết điều ấy. Chỉ có điều họ tránh sang một bên.

nha bao chien truong nsut pham viet tung noi ve con duong 46 nam di toi bo phim su that trua 30475
Chiếc xe tăng 390 ở Bảo tàng Tăng Thiết giáp phố Hoàng Quốc Việt

Sử sách sau đó lại ghi nhận chiếc xe 843 là chiếc xe “làm nên lịch sử” nên được trân trọng trưng bày ở Bảo tàng Lịch sử Quân đội cho đến ngày hôm nay. Còn chiếc xe tăng 390 thì sau khi hoàn thành mọi nhiệm vụ trên chiến trường, cho đến ngày đất nước sạch bóng quân thù, thì chỉ được đưa về bảo tàng Tăng Thiết Giáp, nằm trên phố Hoàng Quốc Việt ngày nay. Những người lính trên chiếc xe tăng ngày ấy đã về quê cày cấy, đi cắt tóc, lái xe lam, bán nước mía, sống một cuộc đời bình dị và nghèo khó của người lính cụ Hồ, không ai biết đến chiến công của họ, không ai được phong anh hùng. Năm 2020, Ông Lê Văn Phượng, một trong 4 người lính trên chiếc xe tăng 390 ngày ấy, làm nghề cắt tóc ở Sơn Tây (Hà Nội) đã qua đời vì bệnh tim mà không có tiền điều trị. Sau khi ông qua đời, nhiều người dân biết tin đã gửi tiền cho gia đình ông, nhưng cũng chỉ giúp được gia đình ông an táng người anh hùng thầm lặng ấy.

Tôi đã làm bộ phim tài liệu về những người lính tăng 390 ấy. Bộ phim có tên “Chiếc xe tăng 390 ngày ấy” vào năm 1996. Bộ phim đem lại cho tôi giải thưởng rất vinh dự: Giải thưởng Nhà nước năm 2012. Tôi thì nhận vinh dự, nhưng những người lính tăng xe 390 thì khốn khổ hơn. Họ bị chính những người làm trong quân đội, một vài người làm chính trị và những người nghiên cứu lịch sử đến chất vấn, làm khó, khiến cho cuộc sống vốn đã nghèo khó của họ càng cơ cực hơn. Tôi, một nhà báo, thấy đau lòng vì cách đối xử với những cựu chiến binh lính tăng này quá thiếu công bằng, nên tôi lại tiếp tục theo đuổi, bảo vệ họ, vì họ lúc đó đã trở về đời thường, chỉ còn là nông dân, là người lao động nghèo, biết dựa vào đâu mà bảo vệ mình. Tôi mới thấy đi tìm sự thật đã khó, bảo vệ được sự thật càng khó hơn.

Câu chuyện về chiếc xe tăng 390 ngày ấy mới là một phần của “sự thật ngày 30/4/75”. Đồng hành với những người lính tăng, lắng nghe những câu chuyện của họ về kí ức một thời anh hùng, một thời máu lửa, tôi còn đào xới được một sự thật khác, liên quan đến người anh hùng đã được phong tặng: trung tướng Phạm Xuân Thệ, cũng vì sự kiện trưa ngày 30/4/75 đó. Tôi phát hiện trung tướng Phạm Xuân Thệ đã 5 lần nói dối.

(Còn tiếp)

Cùng chuyên mục

Thứ trưởng Bộ Y tế: cuộc thi Tôi khỏe đẹp hơn ý nghĩa và đúng với tinh thần “khỏe đẹp”

 GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Trưởng Ban Chỉ đạo cuộc thi dự và phát biểu chỉ đạo...

TP.HCM đã có tổng cộng 17 ca tử vong do sốt xuất huyết

Trong tuần đầu tiên của tháng 8 (từ ngày 1-7/8), TP.HCM ghi nhận 3.066 ca bệnh sốt xuất huyết, tương đương so...

Mít tinh kỷ niệm 10 năm triển khai phong trào “Vệ sinh yêu nước” và hưởng ứng Ngày Vệ sinh yêu nước, nâng cao sức khỏe nhân dân 2/7

Sáng 8/8, tại TP Bắc Giang, T.Ư Hội Nông dân (HND) Việt Nam phối hợp với Bộ Y tế và UBND...

Bản tin phòng chống dịch COVID-19 ngày 10/8 của Bộ Y tế

I. TÌNH HÌNH DỊCH COVID-19 TẠI VIỆT NAM: Kể từ đầu dịch đến nay Việt Nam có 11.353.573 ca nhiễm, đứng...

Ca sỹ Hàn Quốc ra MV quảng bá các điểm du lịch nổi tiếng của Việt Nam

MV ca nhạc “Tôi vẫn đang chờ bạn, 5.000 năm” của nghệ sỹ Joseph Kwon được ghi hình tại nhiều điểm...

Mở rộng PrEP tại Việt Nam, các mô hình dịch vụ khác nhau và các sáng kiến mới trong từng mô hình

PGS. TS Phan Thị Thu Hương, Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS phát biểu tại hội nghị PGS. TS Phan Thị...

Sẽ có hơn 1.400 tỷ đồng để trùng tu các di tích xuống cấp

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đang trình cấp...

Bản tin phòng chống dịch COVID-19 ngày 9/8 của Bộ Y tế

I. TÌNH HÌNH DỊCH COVID-19 TẠI VIỆT NAM: Kể từ đầu dịch đến nay Việt Nam có 11.351.563 ca nhiễm, đứng...

Nổi bật

Sức đề kháng của doanh nghiệp sau 2 năm ảnh hưởng bởi COVID – Tiến sĩ Nguyễn Minh Phong

Từ đầu năm 2020, đại dịch COVID – 19 đã bao phủ lên hầu hết các quốc gia trên thế giới,...

HÉ LỘ CHÂN DUNG CHỦ TỊCH MỚI CỦA FLC

Hội đồng Quản trị Công ty CP Tập đoàn FLC (FLC) và Công ty CP hàng không Tre Việt (Bamboo Airways)...

Đại gia Trung Quốc bị thổi bay hơn 52 tỷ USD một ngày

Chứng khoán Trung Quốc bị bán tháo phiên đầu tuần khiến tài sản nhóm giàu nước này cũng bốc hơi theo....

Dầu khí Việt Nam có thể đối mặt rủi ro giữa căng thẳng Nga – Ukraine

Các doanh nghiệp có thể hưởng lợi khi giá dầu thô tăng, nhưng ngược lại, căng thẳng địa chính trị ảnh...

Thế giới có thể đối mặt cú sốc lạm phát thập niên 70

Giá hàng hóa tăng kỷ lục và lạm phát cao sau Covid-19 gợi nhớ cú sốc năng lượng 40 năm trước...